Gujarat Times
Magazine Section Gujarat Times November 13, 2026 લક્ષ્મીનું પૂજન અને સ્ત્રીનું ્થાન! નતેરસની સાંજ છે. બજારમાં સોનાની ચમક છે, ચાંદીનો ઝગમગાટ છે અને ઘરમાં માતા લક્ષ્ના પૂજનની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. દરેકના મનમાં એક જ પ્રર્ના છે - ઘરમાં સુખ આવે, સમૃદ્ધિ વધે અને લક્ષ્જીની કૃપા સદાય વરસતી રહે. પરંતુ એક પ્શ્ન ચારવા જેવો છે - જે ઘરમાં લક્ષ્જીનું પૂજન થાય છે, એ ઘરની ગૃહલક્ષ્ને પોતાના અસ્તત્નું સન્મન મળે છે ખરું? આપણે સોનાનાં ઘરેણાં ખરીદીએ છીએ, સમૃદ્ધિનાં પ્તીકો ઘરમાં લાવીએ છીએ, પરંતુ જે સત્ર પોતાના સમય, લાગણી અને શ્રમથી મકાનને ઘર બનાવે છે, તેના જીવનમાં સમૃદ્ધિનો અર્ શું છે, એ ચારીએ છીએ ખરાં? આપણી સંસ્કૃતિમાં નારીને શક્તનું સ્રૂપ માનવામાં આવ્યુ છે. તેને દેવી કહીને વંદન કરીએ છીએ, પરંતુ ઘણીવાર ઘરની સત્રને પોતાની વાત કહેવાનું સ્થન પણ મળતું નથી. લક્ષ્જી પાસે વૈભવ માગીએ છીએ, પરંતુ ઘરની લક્ષ્ પોતાની જરૂરિયાત માટે પૈસા માગે ત્યરે સાબ પૂછીએ છીએ. આ કેવી સંગ ! ધનતેરસના વસે રેવતીએ પોતાના પ સમીરને કહ્ય, “આપણે આવતા વર્ષે એક નાનકડું ઘર મારા નામે પણ લઈએ તો કેવું? મને પણ પોતાની ઓળખ હોવાનો અનુભવ થાય.” સમીરે આશ્ચર્થી પૂછ્ય, “આ ઘર તારું જ તો છે! અલગ નામે ઘર લેવાની જરૂર શું છે?” રેવતીએ શાં ી જવાબ આપ્ય, “મને બીજું ઘર નથી જોઈતું, આ ઘરમાં મારા હોવાનો અ કાર જોઈએ છે. રસોડું મારું, બાળકોની જવાબદારી મારી, ઘરની ંતા મારી; પરંતુ મોટા યો આવે ત્યરે ઘર માત્ તારું કેમ બની જાય છે?” આ એક કલ્પત પ્સંગ છે, પરંતુ તેનો પ્શ્ન વાસ્તવિક છે. અનેક સત્રઓ ઘર હોવા છતાં ઘર હોણી હોવાની લાગણી સાથે જીવે છે. તેમની પાસે સરનામું છે, પરંતુ દરેક યમાં સમાન ભાગીદારી નથી. લગ્ સંબંધ છે, મા કીનો કરાર નહીં. પત્ન કોઈની લકત નથી. ઘર પર કાયદેસરનો મા કીહક ન હોય તો પણ દરેક સત્રને સુરક્ષિત વાસ, આ ક યો લેવામાં ભાગીદારી, પોતાના શ્રમની કદર અને સન્મનપૂર્ક જીવવાનો અ કાર મળવો જોઈએ. પુરુ કમાય અને સત્ર ઘર સંભાળે, તો પણ બંનેનું યોગદાન સમાન મહત્તનું છે. ઘરનું સંચાલન સમય, કુશળતા, આયોજન અને ધીરજ માગે છે. છતાં સત્રના આ શ્રમને ઘણીવાર તેની ફરજ ગણીને અવગણવામાં આવે છે. સત્ર માતા કે પત્ન છે, એટલે તેનાં પોતાનાં સપનાં અને ઇચ્છઓ ગૌણ બની જતાં નથી. ત્યગની પ્શંસા ત્યરે જ સાર્ક છે, જ્યરે ત્યગ તેની મજબૂરી ન બને. દીકરીનાં લગ્માં દાગીના અને ભવ્ સમારંભ પાછળ ખર્ કરવાની સાથે તેના શિક્ષણ, આ ક સ્વવલંબન અને ભ ષ્ની સુરક્ષમાં પણ રોકાણ કરવું જોઈએ. તેને લકત અને વારસાના અ કારો શે સમજ આપીએ તથા પોતાની આવક અને બચતનું મહત્ત શીખવીએ. સંબંધો સાચવતાં શીખવીએ, પરંતુ પોતાના સ્માનની કિંમત ચૂકવીને નહીં. આ ધનતેરસે સંકલ્ કરીએ કે ઘરની સત્રને આ ક યોનો ભાગ બનાવીશું, ઘરકામને સ યારી જવાબદારી ગણીશું અને તેની લાગણીઓ, પસંદગીઓ તથા સપનાંને સન્મન આપીશું. લક્ષ્જીની મૂ સામે દીવો પ્ગટાવવો એ શ્રદ્ધ છે, પરંતુ જીવતી સત્રના જીવનમાં સન્મનનો દીવો પ્ગટાવવો એ સંસ્કર છે. નારીને માત્ દેવી બનાવીને નહીં, પરંતુ સમાન અ કાર, સુરક્ષ અને સ્તંત્તા આપીને સન્માનિત કરીએ. ઘરની સાચી લક્ષ્ એ નથી કે જે આખી ંદગી ઘર માટે પોતાને ભૂલી જાય; સાચી સમૃદ્ધિ તો ત્યરે છે, જ્યરે ઘર તેને પોતાને ભૂલવા ન દે. આ ધનતેરસે સોનાની ચમક વધે કે ન વધે, ઘરની સત્રના ચહેરા પરનું સ્મત વધવું જોઈએ. કારણ કે લક્ષ્જીની પૂજા ત્યરે જ પૂર્ થાય, જ્યરે ઘરની ગૃહલક્ષ્ને પણ પોતાના ઘરમાં સન્મન, સુરક્ષ અને સ્માન સાથે જીવવાનો અ કાર મળે. (લેખિ કા આચાર્ શ્રી કૈલાસસાગરસુરિ જ્ઞનમંદિ ર, કોબા ખાતે રિસર્ એસોસિ એટ તરીકે ફરજ બજાવે છે.) ( પ્રતિભાવઃ
[email protected]) ગુજર ત ટ ઈમ્સન વ ચકોને દિવ ળ પર્ન શુભક ન ઓ ધ ડો. વૈશ લ શ હ
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy NjI0NDE=