Gujarat Times

અમેરિકા 8 ફેબ્રુઆરી 6, 2026 (January 31 - February 6, 2026) અર્ના અડાલજા દ્વરા વિશ્વના કોઈપણ ભાગમાં રહેતા તમામ ભારતીયો માટે પ્રજાસત્તક દિવસની ઉજવણી ભારતના બંધારણ અને લોકશાહી મૂલ્યનું સન્મન કરે છે. તેઓ સત્મેવ જયતે (સત્નો વિજય) ના તેના સૂત્ર અને વસુધૈવ કુટુંબકમ (આખી દુનિયા એક મોટો પરિવાર છે) ના તેના માર્દર્ક સિદ્ધતનું પણ સન્મન કરે છે. ભારત અને સંયુક્ રાષ્ટ્ર ભારતનો 'વસુધૈવ કુટુંબકમ' નો સિદ્ધત સંયુક્ રાષ્ટ્ર (UN) સાથેના તેના જોડાણના કેનદ્રમાં છે જે તે સ્તંત્ર રાષ્ટ્ર બન્ય તે પહેલાં જ શરૂ થયો હતો. 80 વર્ પહેલાં જ્યરે UN ની સ્થપના થઈ ત્યરે ભારત બીજા વિશ્વયુદના વિનાશમાંથી ઉભરી રહેલા વિશ્વ માટે તેના વચન અને ભવિષ્ય માટેની આશાઓને કારણે બરિટનની વસાહત હોવા છતાં પણ સ્થપક સભ્ બન્યુ. ૧૯૪૭માં જ સ્તંત્રતા મળી, પણ ભારતે ૧ જાન્યઆરી ૧૯૪૨ના રોજ વોશિંગ્ન ડી.સી. ખાતે યુએન દ્વરા જાહેરનામા પર હસ્તક્ષર કર્યા. ત્યરબાદ, ૨૬ જૂન ૧૯૪૫ના રોજ સાન ફ્રન્સસ્કમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠન પર યુએન કોન્ફરન્માં ભારતે યુએન ચાર્ર પર હસ્તક્ષર કર્યા. ભારતની મજબૂત માન્તા અને તેના માર્દર્ક સિદ્ધતનું પાલન યુએનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટેના તેના કારયોમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ રહ્ય છે. સમગ્ર વિશ્વને પરિવાર તરીકે ગણવાના સિદ્ધતમાં મૂળ ધરાવે છે, જે બહુપક્ષીયતા અને સંવાદ પ્રત્યની ભારતની પ્રતિબદતા છે જે સહિયારા લક્ષ્ પ્રાપ્ કરવા અને વૈશ્વિક સમુદાય દ્વરા સામનો કરવામાં આવતા સામાન્ પડકારોનો સામનો કરવા માટે ચાવીરૂપ છે. આને વાસ્વિકતા બનાવવા માટે, ભારતે શાંતિ રક્ષા કામગીરીમાં સૌથી મોટું યોગદાન આપ્યુ છે, યુએન સાથે એક અનોખો વિકાસ ભંડોળ બનાવ્ય છે, ગ્લબલ સાઉથનો અવાજ અને લિંગ સમાનતાના પ્રમોટર તરીકે ઉભરી આવ્યુ છે. યુએનમાં મહિલાઓ યુએન પરિવારમાં ભારતના સૌથી નોંધપાત્ર યોગદાનમાં મહિલાઓના સંદર્માં રહ્ય છે, પછી ભલે તે યુએન જનરલ એસેમ્લીના પ્રથમ પ્રમુખ તરીકે હોય કે માનવ અધિકારો અને લિંગ સમાનતાના સમર્ક તરીકે હોય કે યુદ અને સંઘર્ વચ્ચ કામ કરતા શાંતિ રક્ષકો તરીકે જીવનનું રક્ષણ અને નિર્માણ કરે. મહિલા રાજદ્વરીઓ વિજયા લક્ષ્ પંડિત ૧૯૫૩માં સંયુક્ રાષ્ટ્ર મહાસભાના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયેલા પ્રથમ મહિલા હતા. ૧૯૪૭- ૪૮માં યુએન માનવ અધિકાર પંચમાં ભારતીય પ્રતિનિધિ તરીકે હંસા મહેતાએ માનવ અધિકારોની સાર્ત્રિક ઘોષણાની ભાષા બધા પુરુષો સમાન બનાવવામાં આવ્ય છે થી બધા માનવ કરવા માટે જવાબદાર હતા, જે લિંગ સમાનતાની જરૂરિયાતને પ્રકાશિત કરે છે. ૧૯૪૮માં ત્રીજી સમિતિમાં ભારતના પ્રતિનિધિ લક્ષ્ મેનનએ માનવ અધિકારોની સાર્ત્રિક ઘોષણામાં લિંગના આધારે ભેદભાવ ન રાખવા અને પુરુષો અને સ્ત્રઓના સમાન અધિકારોની તરે ણમાં જોરદાર દલીલ કરી હતી. મહિલા શાંતિ રક્ષકો ભારત લાંબા સમયથી યુએન શાંતિ રક્ષામાં મહિલાઓની અર્પૂર્ ભાગીદારી માટે મજબૂત હિમાયતી રહ્ય છે. ભારતે ૧૯૬૦ના દાયકાથી લશ્રી અને પોલીસ બંને ક્ષમતાઓમાં મહિલાઓને તૈનાત કરી છે, જેમાં કોંગોમાં ભારતીય મહિલા તબીબી અધિકારીઓની પ્રથમ ટીમ તૈનાત કરવામાં આવી હતી. ભારતના વિદેશ મંત્રાલય (EAM) ના મતે ભારત દ્વરા મહિલા શાંતિ રક્ષકોની તૈનાતી 150 થી વધુ થઈ ગઈ છે, જે ડેમોક્રેટક રિપબ્લક ઓ કોંગો, દક્ષિણ સુદાન, લેબનોન, ગોલાન હાઇટ્, પશચિમી સહારા અને અબેઇ સહિત છ મહત્પૂર્ મિશનમાં સેવા આપી રહી છે. 2007માં ભારતે લાઇબેરિયામાં સૌપ્રથમ સંપૂર્ મહિલા ોર્મ્ પોલીસ યુનિટ તૈનાત કર્ુ હતું, જેનાથી લાઇબેરિયન મહિલાઓને તેમના રાષ્ટ્રના સુરક્ષા ક્ષેત્રોમાં વધુ સક્રય રીતે સામેલ થવા માટે સશક્ બનાવવામાં આવ્ય હતા, જેના પરિણામે સમય જતાં મહિલા ભાગીદારીમાં વધારો થયો હતો. 2023માં, મેજર રાધિકા સેનને યુએન મુખ્યલય દ્વરા મિલીટરી જેનડરએડ્વકેટ ઓ ધ યર 2023 તરીકે સન્માનત કરવામાં આવ્ય હતા, જે ભારતીય મહિલાઓએ યુએન શાંતિ રક્ષા પ્રયાસોમાં કરેલા નોંધપાત્ર પ્રભાવોને સ્વકારે છે અને વિકાસશીલ દેશો માટે હિમાયત કરી રહ્ છે. સ્થપના થઈ ત્યરથી ભારતે સંસ્થનવાદ અને રંગભેદ સામે યુએનના સંઘર્માં મુખ્ ભૂમિકા ભજવી છે, બિન-જોડાણવાદી ચળવળ અને 77 ના જૂથનું સ્થપક સભ્ બન્યુ છે. ભારતે 1946માં યુએનમાં દક્ષિણ આફ્રકામાં વંશીય ભેદભાવનો મુદ્દ ઉઠાવ્ય હતો. ભારત તમામ પ્રકારના જાતિગત ભેદભાવ નાબૂદી પરના સંમેલન પર સહી કરનારા પ્રથમ દેશોમાંનો એક હતો. આમ, ભારત વિકાસશીલ દેશો અને તેમની ચિંતાઓનો મજબૂત હિમાયતી બન્ય, યુએન-પ્રાયોજિત પરિષદોમાં વિકાસશીલ દેશોની આર્થિક ચિંતાઓને વ્ક્ કરી, જેમાં ત્રિવાર્ષિક યુએન વેપાર અને વિકાસ પરિષદ અને રિયો ડી જાનેરોમાં 1992માં પર્યાવરણ અને વિકાસ પરિષદનો સમાવેશ થાય છે. G-77, G-15, G20 અને BRICS રાષ્ટ્રોના જૂથોના અગ્રણી સભ્ તરીકે ભારતે યુએનમાં ગ્લબલ સાઉથનો અવાજ ઉઠાવ્ય છે. પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ વિકાસ અને માનવ અધિકારોના પ્રમોશન અને રક્ષણના મુદ્દઓ યુએનના આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ભારતની વિદેશ નીતિનું મહત્પૂર્ કેનદ્ર રહ્ છે. ભારત-યુએન ડેવલપમેન્ ંડ વૈશ્વિક વિકાસ પ્રત્યની પ્રતિબદતામાં, ભારતે અન્ વિકાસશીલ દેશોને મદદ કરવા માટે $150 મિલિયનનું ભારત-યુએન વિકાસ ભંડોળ સ્થપ્યુ છે. એક અનોખી વિશેષતામાં, આ ભંડોળ અન્ દેશોની કહેવાતી વિકાસ એજન્સઓથી વિપરીત છે, જે પ્રાપ્કર્તા રાષ્ટ્રોને શું કરવું તે કહેવાને બદલે તેઓ શું ઇચ્છ છે તે નક્ક કરવા દે છે. આ ભંડોળ ઓછામાં ઓછા વિકસિત દેશો અને નાના ટાપુ વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો પર ધ્યન કેન્દ્રત કરે છે. પરંતુ ખાસ કરીને કોમનવેલ્ના દેશો, 20 થી વધુ દેશોમાં પણ શામેલ છે જેમણે તેનો લાભ મેળવ્ય છે. આ અનન્ યુએન ભાગીદારી દ્વરા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવેલા પ્રોજેક્ટમાં આરોગ્, વૈકલ્પક ઉર્જા અને આબોહવા સ્થિતસ્થપકતાથી લઈને ટેકનોલોજી, વ્યસાય વિકાસ અને શિક્ષણનો સમાવેશ થાય છે. ભારત ંડ અને અન્ યુએન એજન્સઓ દ્વરા વિકાસ, ટેકનોલોજી, આરોગ્ અને શિક્ષણમાં પણ તેની કુશળતા શેર કરે છે. યુએન શાંતિ જાળવણીમાં યોગદાન યુએન શાંતિ જાળવણીમાં ભારતની ભાગીદારી 1953 થી શરૂ થઈ છે, જેમાં કોરિયામાં યુએન કામગીરીનો સમાવેશ થાય છે. ત્યરથી, ભારતે યુએન શાંતિ જાળવણીમાં મહત્પૂર્ ભૂમિકા ભજવી છે, 50 થી વધુ યુએન મિશનમાં 290,000 થી વધુ શાંતિ રક્ષકોનું યોગદાન આપ્યુ છે. હાલમાં, 5,000 થી વધુ ભારતીય શાંતિ રક્ષકો નવ મિશનમાં સક્રય રીતે તૈનાત છે, જે તેને ટોચના મિલીટરી સેવા આપનારા દેશોમાં સ્થન આપે છે. ભારતે અન્ ગ્લબલ સાઉથ રાષ્ટ્રોને પણ તેમની શાંતિ રક્ષા ક્ષમતાઓ વધારવા માટે સશક્ બનાવ્ય છે. તેના સેન્ર ોર યુએન પીસકીપીંગ દ્વરા ભારત તાલીમ અને ક્ષમતા નિર્માણ કાર્ક્મો પ્રદાન કરે છે, જેમાં મહિલા શાંતિ રક્ષકો માટે વિશિષ્ટ અભ્યસક્મો અને 2023 માં ASEAN રાષ્ટ્રો માટે હાથ ધરવામાં આવેલી પહેલનો સમાવેશ થાય છે. સુરક્ષા પરિષદ કાયમી સભ્પદ આમ છતાં ભારત યુએન સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્ તરીકે સ્થન મેળવી શક્યુ નથી. આ બેઇજિંગ અને ઇસ્લમાબાદના જમ્મ અને કાશ્મર રાજ્ના મુદ્દનો ઉપયોગ કરીને ચાલતા કાવતરાઓને કારણે નથી, જેના પર પાકિસ્તન ગેરકાયદેસર રીતે કબજો કરે છે, 1946 ના યુએનના ઠરાવ છતાં તેને સૈનિકો પાછા ખેચવા અને આતંકવાદને ભંડોળ ન આપવાનો આદેશ આપવામાં આવ્ય હતો. પણ તે બીજી વિગતવાર તપાસનો વિષય છે. યુએન ચાર્ર મુજબ, સુરક્ષા પરિષદને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષાનું રક્ષણ કરવા માટે રચાયેલ સર્વોચ સંસ્થ તરીકે કલ્ના કરવામાં આવી હતી. પાંચ કાયમી સભ્ય, ચીન, ફ્રન્, રશિયન ેડરેશન, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુનાઇટેડ સ્ટટ્ દરેક પાસે વીટો પાવર છે, સાથે બે વર્ના કાર્કાળ માટે ચૂંટાયેલા દસ બિન-કાયમી સભ્ય પણ છે. જાન્યઆરી 2021 માં, ભારત 8મી વખત યુએન સુરક્ષા પરિષદનું બિન-કાયમી સભ્ બન્યુ. તે બ્રાિલ, જર્ની, જાપાન અને ભારતનું બનેલું સંગઠન G4 ના સભ્ તરીકે યુએન સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી બેઠક માંગે છે, જે બધા હાલમાં કાયમી બેઠકો માંગે છે. તેના તર થી, ભારત માને છે કે તે વિશ્વના સૌથી મોટા ઉદાર લોકશાહી તરીકે કાયમી બેઠક માટે લાયક છે. તે વિશ્વનું પાંચમું સૌથી મોટું અર્તંત્ર પણ છે અને ખરીદ શક્ત સમાનતાની દ્રષ્ટિએ ત્રીજું સૌથી મોટું છે. ભારત યુએન શાંતિ રક્ષા મિશનમાં સૈનિકોનો સૌથી મોટો ાળો આપનાર છે. ભારત ઘણા લાંબા સમયથી કાયમી સભ્પદ મેળવવા માંગી રહ્ય છે, અને તેની ચિંતા વડા પ્રધાન નરેનદ્ર મોદીએ 26 સપ્ટમ્ર, 2020 ના રોજ યુએન જનરલ એસેમ્લીમાં ખૂબ જ યોગ્ રીતે વ્ક્ કરતા જણાવ્ય હતું કે, ભારતને સંયુક્ રાષ્ટ્રના નિર્ય લેવાની રચનાઓથી ક્યા સુધી દૂર રાખવામાં આવશે? પ્રતિભાવોમાં, પ્રક્રયાઓમાં અને યુએનના સ્ભાવમાં સુધારો એ સમયની જરૂરિયાત છે. રૂઢિચુસ્ દ્રષ્ટિકોણથી ભારતે હંમેશા યુએનને એક શાસક સંસ્થ તરીકે સ્વકાર્ુ છે જે વિશ્વના દરેક સભ્ માટે સારું કરશે. હવે સમય આવી ગયો છે કે યુએન પણ તેને તે જ ભાવનાથી પરિવાર તરીકે સ્વકારે, એવું લાગે છે. સ્થયી સભ્પદને ધ્યનમાં લીધા વિના, ભારતનું લોકશાહી પ્રજાસત્તક યુએન ચાર્રનું પાલન કરવાનું ચાલુ રાખશે અને તેના લક્ષ્ને આગળ ધપાવશે, જેમ કે ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે જણાવ્યુ હતું. U nited N ations માં ભારત વતી વિશ્વ મંચ પર 'વસુધૈવ કુટુંબકમ' ની ભાવનાની ઉજવણી ૧૯૫૩ માં યુએન ખાતે વિજયા લક્ષમી પંડિત (ડાબે). ન્ય યોર્માં મે ૧૯૪૬ન આ તસ ર. (ડાબેથ જમણે) એન્જલા જુર્ડાક (લેબનોન), ફ્રયડેરિકા કાલિનોવસ્કી (પોલેન્), બોડગિલ બેગટ્રુપ (ડેનમાર્), મિનર્વા બર્નાર્ડિનો (ડોમિનિકન રિપબ્લિ) અને હંસા મહેતા (ભારત), મહિલાઓન સ્થિત પર સબ-કમિશનના પ્રતિનિધિઓ. ૨૬ જાન્યઆર , ૨૦૨૫ ના રોજ ન દિલ્હીમાં કર્વ્ પથ ખાતે ૭૬મા પ્રજાસત્તા દિવસન પરેડન ઝલક. ૨૩ સપ્ટમ્ર, ૨૦૨૪ ના રોજ ન્યૂ યોર્, યુએસએમાં સંયુક્ રાષ્ટ્ર મહાસભામાં 'ભવિષ્યના સંમેલન'માં પ્રધાનમંત્રી મો .