Gujarat Times

Magazine Section Gujarat Times August 7, 2026 સપ્તક સપ્તરંગી એટલે ગુજરા ી ખ્યાતનામ લેખકોથી ઓપ ો સત્તવશીલ અને સંસ્કરી વાચનથાળ લાને કોઈપણ રીતે આત્મસાત કરવી, ાણવી અનુભવવી અને એના પરિચય ાં આવવું એને સાચા અર્ ાં કલાતીર્ કહેવાય અને એટલે જ સુરતની કલાતીર્ સંસ્થ દ્વરા કલા વિષયક પ્રવૃતતિના નવા આયા ો અને લક્ષ્કો સાથે કલા સંવર્નની ખેવના રાખીને ગુજરાતના અંતરિયાળ અને છેવાડાના ગા ડાં સુધીના કલાકારો, ક્લચાહકો અને કલા જ્ઞ સુધી ભારતીય તત્જ્ઞનના વિચારોને પહોંચતા કરવાના પ્રયાસો આરંભાયા છે. કલા સંવર્નના વિવિધ આયા ો પૈકી એક આયા કલાવિષયક ગ્રંોનું સંપાદન અને પ્રકાશન પણ છે. અને આ પ્રવૃતતિ આ સંસ્થ દ્વરા અત્યર સુધી વિવિધ કલા વિષયક ઉ દા ૩૪ ક્લગ્રંો 'ક્લગંગોત્ર' શિર્ક હેઠળ પ્રકાશિત થઈ ચૂક્ય છે. જે ત ા ક્લના વિવિધ ાધ્યમોને ઉજાગર કરતા આવે છે. હાલ ાં જ આ સંસ્થએ વધુ એક ઉત્તમ કલાગ્રં ગુજરાતના ક્લ જગતને અર્ણ કર્યા છે. આ , કુલ ૩૫ કલાગ્રંો તે ના થકી પ્રાપ્ થયા છે. હાલ ાં જ ક્લતીર્ દ્વરા ધ્ ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તરના સંખેડા ગા ના ખરાદીઓની કાષ્ક્લ અંગે એક સુંદર ગ્રં પ્રાપ્ થયો છે. આપણા કલા ઉદ્યગો ાં લાકડા પરના લાખકા નો હસ્કલા ઉદ્યગબહુ જુનો છે. ક નસીબે આ નુ નાઓ કુદરતી પદારથો ાંથી ણ પા તા હોઈ, આબોહવા અને હવા ાન તેના પર અસર કરતાં હોવાથી પુરાવસ્તઓ ઉત્નન ાં તે ળતા નથી, પણ લાખ અને તેના વિવિધ ઉપયોગોની જાણ આપણને ઘણા પ્રાચીન કાળથી છે. તેના અનેક પુરાવાઓ પુરાણો ાંથી ળે છે. આપણા દેશ ાં અનેક રાજ્યોમાં લાકડા પરનું લાખકા થાય છે ગુજરાત ાં પણ કચ્છમાં નિરોણા, સાબરકાંઠા ાં ઈડર, જુનાગઢ, ધોરાજી, રાજકોટ, જા નગર અને ભાવનગર ા લાખ કા થાય છે, પરંતુ બધાં ાં ગુજરાતના વડોદરા જિલ્લના સંખેડા ગાે ચાલતા લાખકા ના હસ્ઉદ્યગ પ્રતિભા ઘણી આગવી અને ઉચ્ચ રહી છે. આજે લાખથી અહીં બનતું કા ાત્ ભારત ાંજ નહીં પણ વિદેશ ાં પણ ના ના હાંસલ કરી ચૂકયો છે. લંડનના બકિંગહા પેલેસ, વોશિંગ્નના વ્હઈટ હાઉસ અને ક્રે લીનના વડાપ્રધાનના આવાસને આ કલા શોભાવી રહી છે. કલાતીર્ દ્વરા સંખેડાની કાપડીયા આર્સ એન્ સાયન્ કોલેજના ગુજરાતી વિભાગના અધ્ક્ષ ડો . સાધના ટાંકના પુસ્ક 'વારસો,વિલક્ણતા અને વૈશવિકતાનો સંગ સંખેડાના ખરાદીઓની કાષ્લા' પુસ્ક પ્રકાશિત કરવા ાં આવેલ છે. આ પુસ્ક ાં સંખેડાના લાખકા ઉદ્યગ વિશે ૧૪૦ પાનાંના આ પુસ્ક ાં અઢળક સા ગ્ર પીરસવા ાં આવી છે. લેખક પોતાની પ્રસ્તવના ાં લખે છે ક, આ કળા ાત્ રાચરચિલું નથી પરંતુ ગુજરાતના સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક કલા વારસા અને કારીગરોની અથાક હેનત, ધૈર્, આવડત અને સ ણનું જીવંત પ્રતીક છે. સોનેરી ટેકરી તરીક ઓળખાતા સંખેડા ગા ની કાષ્કળા ઉદ્યગનો સર્ાંગી પરિચય આપતા આ પુસ્કને કુલ સાત પ્રકરણ ાં વિભાજીત કરવા ાં આવ્યુ છે. પ્ર પ્રકરણ ાં સંખેડા ગા નો પરિચય કરાવતાં તેના વારસો અને વિશેષતાઓની વિગતે વાત કરવા ાં આવી છે. બીજા પ્રકરણ ગુજરાતની કલા વારસો સંખેડાની અનોખી કાષ્કલા પ્રકરણ ાં આ વારસાનો પરિચય કરાવાયો છે. ત્રજા પ્રકરણ ાં ખરાદીઓની કાષ્કલા ાં તેના ઉદ્ભવ અને ણ પ્રક્રયાની વિકાસયાત્રની વિગતો નોંધવા ાં આવી છે. ચોથા પ્રકરણ ાં લાખકા ની પરંપરાગત કાષ્ક્લના વિવિધ સ્રુપોનો વિગતવાર પરિચય કરાવવા ાં આવ્ય છે. પાંચ ા પ્રકરણ ાં લાખકા ની અદભૂત કાષ્કળાના ફલાયેલા વ્યપની વાત કરવાની સાથે દેશ દેશાવર ાં તેની ફલાયેલી ખ્યાતની વિગતો નોંધવા ાં આવી છે. છઠા પ્રકરણ ાં બેનુ ન હસ્કળા સાે સાંપ્રત સ ય ાં આવતા પડકારો, કલાને ટકી રહેવા કરવો પડતો સંઘર્ વગેરેની વિગતો આપવા ાં આવી છે. અને સાત ાં અને અં પ્રકરણ ાં કાષ્કળાના જતન સંવર્ન ાટે કવા કવા ઉપાયો કરવા જોઈએ તેની વિગતો લેખક રસપ્રદ રીતે આપી છે. સંખેડા ાં વિવિધ ખરાદી પરિવારો દ્વરા ણ કરવા ાં આવતાં લાખપરની કાષ્કળાના વિવિધ કળાત્મક નુ નાઓ હિંચકા, પારણાં, બાજોઠ, ઘર ં દિર, સોફા, ડાયનીંગ ટેબલ, ટીપોય, ટેબલ, ઠાકોરજીની પાલખી, બેઠક, ઘરઉપયોગની વસ્તઓ જેવી ક, વેલણ, પાટલા, ચક્લ, ડબા, સેટી, પલંગ, ખુરશીઓ વગેરે અનેક પ્રકારની કળા નુ નાઓની રંગીન તસવીરોથી પુસ્ક શોભાય ાન બન્યુ છે. સૌજન્ય:‘વારસો,વિલક્ષણતાઅનેવૈશવિક્તનો સંગમ સંખેડાના ખરાદીઓની કાષ્ઠકલા’ લેખક ઃ ડો. સાઘના ૨. ટાંક પ્રકાશન વર્ ઃ એપ્રિલ– ૨૦૨૬ પ્રકાશક ઃ રમણિક ઝાપડ ા, ક્લતીર્ ટ્રસ્, ‘રંગ’ ૧૮, રાજાનન સોસા ટી વિભાગ—૩, ગજેરા સ્કૂલની સામે, કતાર ગામ, સૂરત-૩૯૫૦૦૪ (રજૂઆત: નરેશ અંતાણી,ભુજ.) પ્રતિભાવઃ [email protected] ક સંખેડાની કાષ્ઠકલા : વારસો, વિલક્ષણતા અને વૈશવિકતાનો સંગમ B oo k W o r l d w i d e A i r t i c k e t s f r o m a n d t o I n d i a L o w e s t A i r t i c k e t s t o A M D , B D Q , S TV , B O M , D E L , B L R , H Y D , M AA & O t h e r So u t h A s ia n C o un t r i e s . G ro u p T o u r s a n d C u s t o m i s e d Tr av e l P a c k a g e s T r a v e l I n s u r an c e A ss i s t a n c e A l l I n c l u s i v e P a c k ag e s C r u i s e s Wo r l d w i d e TRAVEL. T OUR S . INSU R ANC E A L L IN ONE CA LL U S TO DA Y TO B OO K SE NI OR C IT IZ EN G RO UP T OU RS WE SPEAK IN GUJ R AT I , HINDI , PU N J A BI & EN G LISH 813 344 0744,714 522 8200, [email protected] Toll Free: 1 866 554 7852 WWW.PUJATRAVELS.COM Indi a helpline no : +91 6351 6 1 4 3 3 9 4VEIJS / %BMBM 1I % QBTTFE BXBZ TVSSPVOEFE CZ UIF MPWF BOE SFWFSFODF PG IJT GBNJMZ #PSO JO (PEISB (VKBSBU *OEJB UP UIF MBUF %S /BUWBSMBM BOE $IBOEBOCFO %BMBM IF DBSSJFE UISPVHIPVU IJT MJGF B EFFQ DPNNJUNFOU UP FEVDBUJPO GBNJMZ BOE QFSTFWFSBODF *O BU BHF IF NBEF B SFNBSLBCMF EBZ KPVSOFZ UP UIF 6OJUFE 4UBUFT CZ TIJQ USBJO DBS BOE QMBOF UP QVSTVF IJHIFS FEVDBUJPO BOE UIF "NFSJDBO %SFBN 5ISPVHI IBSE XPSL BOE EFUFSNJOBUJPO %S %BMBM FBSOFE UISFF NBTUFSǎT EFHSFFTnj4UBUJTUJDT GSPN 6OJWFSTJUZ PG #BSPEB (VKBSBU .BUIFNBUJDT GSPN /PSUIXFTUFSO 4UBUF 6OJWFSTJUZ -" BOE "QQMJFE 4UBUJTUJDT GSPN 7JMMBOPWB 6OJWFSTJUZ 1"njCFGPSF FBSOJOH IJT EPDUPSBUF JO "QQMJFE 4UBUJTUJDT GSPN UIF 1PMZUFDIOJD *OTUJUVUF PG /FX :PSL "GUFS XPSLJOH BT B CJPTUBUJTUJDJBO GPS TFWFSBM QIBSNBDFVUJDBM DPNQBOJFT IF GPVOEFE IJT PXO DPOTVMUJOH DPNQBOZ BOE QSPWJEFE FYQFSU TUBUJTUJDBM TFSWJDFT GPS NPSF UIBO GPVS EFDBEFT )F BMTP HFOFSPVTMZ NFOUPSFE HSBEVBUF TUVEFOUT BOE WPMVOUFFSFE JO UIF DPNNVOJUZ GPPE LJUDIFO 3FNFNCFSFE BT UIF ɇSTU QJPOFFS PG UIF %BMBM GBNJMZ %S %BMBM GPSHFE B QBUI UP UIF 6OJUFE 4UBUFT BOE JOTQJSFE ZPVOHFS HFOFSBUJPOT UP GPMMPX UIFJS ESFBNT )F XBT BENJSFE GPS IJT HFOFSPTJUZ JOUFHSJUZ LJOEOFTT IVNJMJUZ BOE HSBDF BOE XBT LOPXO UP GSJFOET BOE GBNJMZ BT B USVF HFOUMFNBO XIP MJTUFOFE DBSFGVMMZ BOE PGGFSFE UIPVHIUGVM BEWJDF —†Š‹” ƾ ƒŽƒŽƻ Šƾ ƾ ǝ ‘˜ƾ ȃƻ ȀȈȂȈ Ǚ —Ž› Ȁȇƻ ȁǿȁȅǞ "CPWF BMM IJT HSFBUFTU KPZ XBT IJT GBNJMZ )F TIBSFE CFBVUJGVM ZFBST PG NBSSJBHF XJUI IJT MPWJOH XJGF 4IBLVOUMB 4 %BMBM XBT UIF CFMPWFE GBUIFS PG 4FFNB BOE IFS IVTCBOE +JNNZ BOE .FFUB BOE IFS IVTCBOE "OBOUI BOE XBT UIF DIFSJTIFE HSBOEGBUIFS PG +JUFO +BZNJO 4IBZMFO BOE "NBSB